- वाचन संस्कृती वृद्धिंगत करण्याचे आवाहन
मुंबई, दि. १५ : भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा करण्यात येणारा वाचन प्रेरणा दिन हा केवळ एका दिवसापुरता मर्यादित न राहता वर्षातील ३६५ दिवस वाचनाची प्रेरणा देणारा असावा. मंत्रालयातील प्रत्येक अधिकारी आणि कर्मचाऱ्याने पुढील वाचन प्रेरणा दिनापर्यंत किमान एक पुस्तक वाचण्याचा संकल्प करावा, असे आवाहन मराठी भाषा मंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी केले.
मंत्रालयातील त्रिमूर्ती प्रांगणात मराठी भाषा विभागाच्या वतीने आयोजित वाचन प्रेरणा दिनाच्या कार्यक्रमात ते बोलत होते. यावेळी भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या प्रतिमेला पुष्प अर्पण करून अभिवादन करण्यात आले. तसेच, मराठी भाषा विभागाच्या वतीने आयोजित पुस्तक प्रदर्शन व विक्री केंद्रांना मंत्री डॉ. सामंत यांनी भेट दिली.
मराठी भाषा, साहित्य आणि वाचन संस्कृती विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविणार
मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा मिळाल्यानंतर तिची समृद्ध परंपरा, सांस्कृतिक वारसा, साहित्यिक योगदान आणि वाचन संस्कृती विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी मराठी भाषा विभागाने विशेष उपक्रम राबविला. राज्यातील विद्यापीठांमधील विद्यार्थ्यांना मराठी भाषेचे महत्व आणि तिची अभिजात परंपरा समजावून सांगणाऱ्या या उपक्रमाला चांगला प्रतिसाद मिळाला असून, दहा दिवसांत सुमारे दहा लाख विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचता आल्याचे, आणि हा एक नवा विक्रम प्रस्थापित झाल्याचे मंत्री डॉ. सामंत यांनी सांगितले.
आजच्या काळात वाचन संस्कृती कमी होत असल्याची चिंता व्यक्त करताना, केवळ वाचन प्रेरणा दिन साजरा करून उद्दिष्ट साध्य होणार नाही, तर दैनंदिन जीवनात वाचनाची सवय रुजविणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी यावेळी नमूद केले.
मराठी भाषेचा अभिमान संवादातूनही व्यक्त व्हावा
मराठी भाषा शिकविण्याच्या विभागाच्या उपक्रमांतर्गत सुमारे एक लाख ६७ हजार जणांना मराठी भाषेचे प्रशिक्षण देण्यात आले. मात्र, मराठी भाषिकांनी दैनंदिन व्यवहारात मराठीतून संवाद साधण्याची सवय लावली, तर इतर भाषिकांना मराठी शिकण्यासाठी स्वतंत्र प्रशिक्षणाची गरजच भासणार नाही, असा आशावाद मंत्री डॉ. सामंत यांनी व्यक्त केला.
छत्रपती संभाजीनगर येथील एका रिक्षाचालकाने मांडलेला अनुभव सांगताना ते म्हणाले की, महाराष्ट्रात रोजगारासाठी आलेल्या आणि मराठी भाषेचा अभिमान बाळगणाऱ्या एका रिक्षाचालकाला सुरुवातीला मराठी शिकण्याची गरज भासली. मात्र, मराठी प्रवाशांनी त्याच्याशी मराठीत संवाद साधला असता, तर त्याला मराठी भाषा सहज शिकता आली असती. त्यामुळे मराठी भाषेचा वापर दैनंदिन व्यवहारात वाढविण्याची सुरुवात प्रत्येकाने स्वतःपासून करावी, असे आवाहन त्यांनी केले.
मातृभाषेतील शिक्षणाला प्राधान्य द्यावे
भारतरत्न डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्याशी झालेल्या भेटीची आठवण सांगताना मंत्री डॉ. सामंत यांनी मातृभाषेतील शिक्षणाचे महत्व अधोरेखित केले. बालवयापासूनच मुलांमध्ये भाषेची आवड आणि मातृभाषेतील शिक्षणाची पायाभरणी होणे आवश्यक आहे. प्राथमिक शिक्षणापासून ते उच्च शिक्षणापर्यंत मातृभाषेचा प्रभावी वापर व्हावा, ही भारतरत्न डॉ. कलाम यांची भूमिका होती, असे त्यांनी सांगितले.
राज्याचे उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री असताना मराठीतून तांत्रिक शिक्षण घेण्याच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रयत्न करण्यात आले. महाराष्ट्रात बी. टेक. आणि एम. टेक. चे शिक्षण मराठी भाषेत घेण्याची संधी उपलब्ध होणे ही अभिमानाची बाब असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
वाचनाची सवय ही व्यक्तिमत्त्व विकासासोबतच समाजाच्या वैचारिक समृद्धीसाठी महत्वाची आहे. त्यामुळे पुढील वर्षभरात प्रत्येक अधिकारी-कर्मचाऱ्याने किमान एक पुस्तक वाचण्याचा संकल्प करावा आणि वाचन संस्कृतीच्या प्रसारासाठी सक्रिय योगदान द्यावे, असे आवाहन मंत्री डॉ. सामंत यांनी केले.
यावेळी नगरविकास विभागाचे अपर मुख्य सचिव डॉ. के. एच. गोविंदराज, मराठी भाषा विभागाचे सचिव डॉ. किरण कुलकर्णी, सहसचिव डॉ. नामदेव भोसले, भाषा संचालनालयाचे संचालक अरुण गिते आदी मान्यवर उपस्थित होते. मराठी भाषा विभागाचे सचिव डॉ. किरण कुलकर्णी यांनी पुस्तक प्रदर्शनाच्या आयोजनामागील भूमिका स्पष्ट केली. मंत्रालयातील अधिकारी-कर्मचाऱ्यांचा पुस्तकांशी संपर्क वाढावा, त्यांनी पुस्तके खरेदी करावीत आणि प्रत्यक्ष वाचनाला प्रोत्साहन मिळावे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश असल्याचे त्यांनी सांगितले.
मराठी भाषा विभागाच्या वतीने आयोजित पुस्तक प्रदर्शन व विक्री केंद्रे दि. १५ व १६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी १० ते सायंकाळी ५ या वेळेत मंत्रालयातील त्रिमूर्ती प्रांगणात सुरू राहणार आहेत. मंत्रालयातील अधिकारी, कर्मचारी आणि अभ्यागतांनी या प्रदर्शनाला भेट देऊन पुस्तक खरेदी करून वाचन संस्कृतीला प्रोत्साहन द्यावे, असे आवाहन विभागाच्या वतीने करण्यात आले.
००००
गजानन पाटील/ विसंअ
