५४ गावांतील शेतीला मिळणार शाश्वत सिंचनाचे बळ १०५८ कोटींच्या योजनेला गती; जून २०२७ पासून टप्प्याटप्प्याने सिंचनाचा लाभ देण्याचा प्रयत्न – पालकमंत्री जयकुमार रावल

• जामफळ पीडीएन योजनेच्या मुख्य पाइपलाइन जोडणी कामाचा शुभारंभ;

धुळे, दि. ११ : पिढ्यानपिढ्या दुष्काळाशी संघर्ष करणाऱ्या शिंदखेडा तालुक्यातील शेतकऱ्यांच्या आयुष्यात आता परिवर्तनाची नवी पहाट उगवणार आहे. वर्षानुवर्षे पावसाच्या भरवशावर शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या शिवारापर्यंत तापी नदीचे पाणी पोहोचविण्याचे स्वप्न प्रत्यक्षात साकारण्याच्या दिशेने महत्त्वपूर्ण पाऊल पडले आहे. सुलवाडे-जामफळ-कनोली उपसा सिंचन योजनेंतर्गत जामफळ धरणाच्या बंदिस्त नलिका वितरण प्रणालीच्या (पीडीएन) मुख्य पाइपलाइन जोडणी कामाचा आज शुभारंभ करण्यात आला. या योजनेमुळे 54 गावांच्या शेतीला शाश्वत सिंचनाचा आधार मिळणार आहे. शिंदखेडा तालुक्याच्या माथ्यावर असलेला दुष्काळाचा शिक्का कायमचा पुसून शेतकऱ्यांच्या जीवनात आर्थिक समृद्धी आणण्याचा आपला संकल्प असल्याचे राज्याचे पणन व राजशिष्टाचार मंत्री तथा धुळे जिल्ह्याचे पालकमंत्री जयकुमार रावल यांनी सांगितले.

जामफळ धरण येथे पीडीएन योजनेच्या मुख्य पाइपलाइन जोडणी कामाच्या शुभारंभप्रसंगी ते बोलत होते. यावेळी माजी केंद्रीय राज्यमंत्री डॉ. सुभाष भामरे, दोंडाईचा कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे सभापती नारायण पाटील, खलाण्याचे माजी जि.प. सदस्य पंकज कदम, पाटबंधारे विभागाचे अधीक्षक अभियंता भारत शिंगाडे, कार्यकारी अभियंता संदीप पवार, स्वप्नील गांगुर्डे, विशाल खैरनार, केतन भोसले, अमरदीप पाटील यांच्यासह संबंधित अधिकारी, पदाधिकारी, लोकप्रतिनिधी, पाटबंधारे विभागाचे अधिकारी, विविध संस्थांचे पदाधिकारी आणि शेतकरी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

पालकमंत्री श्री. रावल म्हणाले की, शिंदखेडा तालुक्याच्या एका बाजूला बारमाही वाहणारी तापी नदी असतानाही अवघ्या काही किलोमीटर अंतरावरील गावांना वर्षानुवर्षे दुष्काळाचा सामना करावा लागला. पाऊस झाला तर पीक, अन्यथा नुकसान, अशी परिस्थिती बदलण्यासाठी तापी नदीचे पाणी थेट शेतकऱ्यांच्या शेतापर्यंत पोहोचविण्याचा संकल्प केला. दुष्काळावर तात्पुरती मदत नव्हे, तर कायमस्वरूपी सिंचन हाच खरा उपाय आहे. शेतकऱ्यांना वर्षभर शेती करता यावी आणि त्यांच्या कुटुंबांना आर्थिक स्थैर्य मिळावे, यासाठी गेली अनेक वर्षे सातत्याने प्रयत्न सुरू आहेत.

सुलवाडे-जामफळ प्रकल्पाच्या मंजुरीसाठी सन 2014 नंतर तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली पाठपुरावा करण्यात आला. तत्कालीन केंद्रीय राज्यमंत्री डॉ. सुभाष भामरे यांनी केंद्र शासनाकडून निधी उपलब्ध होण्यासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. तत्कालीन अर्थमंत्री सुधीर मुनगंटीवार आणि जलसंपदामंत्री गिरीश महाजन यांचेही सहकार्य लाभले. फेब्रुवारी 2019 मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते या प्रकल्पाचे भूमिपूजन झाले. त्यानंतर प्रकल्पाच्या कामाला गती मिळाल्याचे त्यांनी सांगितले.

जामफळ धरणाच्या बंदिस्त नलिका वितरण प्रणालीसाठी 1,058 कोटी रुपयांची कामे हाती घेण्यात आली आहेत. या कामांचे भूमिपूजन 10 सप्टेंबर 2024 रोजी विद्यमान मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते करण्यात आले होते. या प्रणालीद्वारे 54 गावांमधील 26,907 हेक्टर लाभक्षेत्राला पाणी उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे. एकूण 766.164 किलोमीटर पाइपलाइनपैकी 548.81 किलोमीटर पाइपचा पुरवठा झाला असून, 324.93 किलोमीटर पाइपलाइन अंथरण्याचे काम पूर्ण झाले आहे. त्यानुसार पाइपलाइन अंथरण्याची प्रगती 42.41 टक्के आहे. प्रकल्पातील पाच रेल्वे आणि तीन राष्ट्रीय महामार्ग क्रॉसिंगपैकी दाबली, मेलाणे व माळीच येथील रेल्वे क्रॉसिंगची कामे पूर्ण झाली असून, होळ येथील काम अंतिम टप्प्यात आहे.

सुलवाडे-जामफळ मुख्य प्रकल्पाचे सुमारे 80 टक्के काम पूर्ण झाले आहे. संपूर्ण प्रकल्प पूर्ण होण्याची वाट न पाहता शेतकऱ्यांना लवकर सिंचनाचा लाभ मिळावा, यासाठी मुख्य पाइपलाइन जोडणीचे काम सुरू करण्यात आले आहे. या माध्यमातून सुमारे 1 टीएमसी म्हणजेच 28.32 दशलक्ष घनमीटर पाणी उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे. जून 2027 पासून टप्प्याटप्प्याने सिंचनाचा लाभ देण्याचा प्रयत्न राहील. येत्या तीन ते चार महिन्यांत सुमारे 6 हजार हेक्टर क्षेत्रात पाणी वितरणाची व्यवस्था विकसित करण्याचे, तर पुढील टप्प्यात 13 ते 14 हजार हेक्टर क्षेत्राला सिंचनाचा लाभ देण्याचे नियोजन असल्याचे पालकमंत्र्यांनी सांगितले.

पारंपरिक कालव्यांऐवजी बंदिस्त पाइपलाइनमुळे पाण्याची गळती आणि अपव्यय कमी होणार आहे. या पाणीबचतीतून अतिरिक्त 2 हजार 700 हेक्टर क्षेत्राला सिंचनाचा लाभ देण्याचे नियोजन असून, आणखी पाच ते सहा गावांनाही त्याचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे. धरणातून गावापर्यंतच नव्हे, तर प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याच्या शेतापर्यंत पाणी पोहोचविण्यासाठी सूक्ष्म सिंचन व्यवस्थेवरही भर देण्यात येणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

पाणी वितरणाच्या प्रभावी नियोजनासाठी 26,907 हेक्टर लाभक्षेत्राची दोन भागांत आणि सहा झोनमध्ये विभागणी करण्यात आली आहे. पहिल्या भागात 13,500 हेक्टर, तर दुसऱ्या भागात 13,407 हेक्टर क्षेत्राचा समावेश आहे. पाणी व्यवस्थापनासाठी 89 पाणी वापर संस्थांची व्यवस्था करण्यात येत असून, त्यापैकी 23 संस्थांच्या इमारतींची कामे प्रगतिपथावर आहेत. शेतकऱ्यांनी या संस्थांमध्ये सक्रिय सहभाग घेऊन पाण्याचा काटकसरीने वापर करावा, असे आवाहन त्यांनी केले.

शिंदखेडा तालुक्याला दुष्काळमुक्त करण्यासाठी सुलवाडे-जामफळ प्रकल्पाबरोबरच तापी-बुराई योजनेलाही गती देण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. यासाठी केंद्र शासनाकडे निधीची मागणी करण्यात आली असून, केंद्रीय मंत्री सी. आर. पाटील यांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिला आहे. बुराई नदीवरील बंधारे, जलसंधारणाची कामे आणि विविध सिंचन प्रकल्पांच्या माध्यमातून तालुक्याचा पाणीप्रश्न कायमस्वरूपी सोडविण्याचे नियोजन आहे. येत्या दोन ते अडीच वर्षांत विविध योजनांतून सुमारे 50 हजार एकर क्षेत्राला शाश्वत सिंचनाचा लाभ मिळवून देण्याचे उद्दिष्ट असल्याचे पालकमंत्री श्री. रावल यांनी सांगितले.

पाइपलाइन टाकताना शेतकऱ्यांचे कमीत कमी नुकसान होईल, याची दक्षता घ्यावी. जमिनीशी संबंधित बाबींमध्ये नियमानुसार मोबदला देण्याची कार्यवाही करावी. प्रकल्पाची सर्व कामे समन्वयाने, गतीने आणि दर्जेदार पद्धतीने पूर्ण करावीत, अशा सूचना त्यांनी अधिकाऱ्यांना दिल्या.

शेतकऱ्यांनीही या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी सहकार्य करावे, असे आवाहन केले. शाश्वत सिंचनामुळे शेतकऱ्यांना वर्षभर पिकांचे नियोजन करता येईल. अधिक उत्पन्न देणाऱ्या पिकांच्या संधी निर्माण होतील, शेतीपूरक व्यवसायांना चालना मिळेल आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था सक्षम होईल. या प्रकल्पाचे खरे यश किती किलोमीटर पाइपलाइन टाकली यावर नव्हे, तर किती शेतकऱ्यांच्या शिवारात पाणी पोहोचले आणि त्यांच्या जीवनात किती परिवर्तन घडले, यावर ठरणार आहे. दुष्काळाची ओळख पुसून शिंदखेड्याला सुजलाम् सुफलाम् करण्यासाठी कटिबद्ध असल्याचा विश्वास पालकमंत्री जयकुमार रावल यांनी व्यक्त केला.

प्रकल्पाला गती देण्यासाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार आणि जलसंपदामंत्री गिरीश महाजन, माजी वित्त मंत्री सुधीर मुनगंटीवार यांच्या सहकार्याबद्दल त्यांनी आभार व्यक्त केले. तसेच डॉ. सुभाष भामरे यांच्यासह प्रकल्पासाठी योगदान देणाऱ्या सर्वांचे अभिनंदन केले.

यांनी व्यक्त केले मनोगत

यावेळी माजी मंत्री सुभाष भामरे, कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे सभापती नारायण पाटील, पंकज कदम यांनी मनोगत व्यक्त केले.

००००००००००